Ontwerp Modelbaan Hasenwald

Tijd om mijn banenplan eens te delen. Mijn banenplan is redelijk ingewikkeld. Ik vind het leuk om veel rij-mogelijkheden te hebben en treinen vanuit onverwachte hoek te laten verschijnen. Voordat ik aan het ontwerp begon heb ik een aantal uitgangspunten op papier gezet:

- Veel rails, veel meters;

- Naar Duits voorbeeld, dus er wordt rechts gereden;

- Groot schaduwstation waar ik makkelijk bij kan;

- Verschillende inhaalsporen (al dan niet zichtbaar) om verrassende treinenloop mogelijk te maken;

- Naast het schaduwstation moeten er 2 zichtbare stations komen;

- Er moet met lange treinen gereden kunnen worden en die moeten ergens kunnen staan. Opstelsporen van minimaal 3 meter zijn wenselijk

- Tweesporige helix die schaduwstation met het zichtbare deel verbindt;

- Geen stijle sporen, maximale hellingspercentage van 2,5;

- Geen krappe bochten. Kleinste radius van 480 mm is de wens.

- Ik graag twee keerlussen in de baan opnemen;

- De scenery is van latere zorg, maar ik denk aan een stadje en een dorpje in de heuvels met wat industrie.

Op mijn laptop stond nog het oude programma Winrail 10 en daarmee ben ik aan de slag gegaan. Het mooie van Winrail is, dat er getekend kan worden in verschillende lagen (levels) die je zichtbaar en onzichtbaar kan maken op je scherm. Dat werkt heel duidelijk. Nadeel van Winrail is dat het in beginsel enige oefening vereist.

Het uiteindelijke ontwerp kent 7 levels. Onderstaand worden ze allemaal getoond.

LEVEL 1

Dit is het schaduwstation met 11 doorgaande opstelsporen en nog 3 korte opstelsporen. De nummers in de blauwe vierkantjes zijn de blokken. De cijfers in de rode en oranje rechthoekjes betreft de nummers van de bezet-/terugmelders. De groene nummers zijn de wisseldecodernummers. Tenslotte in het geel het stijgingspercentage.

LEVEL 2 en 3

Onderstaand level 2 en 3 van de helix gebroederlijk naast elkaar in plaats van boven elkaar.

LEVEL 4

Hier takt het buitenste spoor van de helix af naar een 2e schaduwstation. De sporen zijn lang, hier kan ik eventueel 2 lange containertreinen o.i.d. opstellen. Ik wilde graag de vrijheid hebben om met lange treinen van ca. 3,5 meter te rijden en deze ook ergens te kunnen opstellen. Middels deze lange opstelsporen is dat mogelijk. 3,5 meter trein in schaal H0 is 300 meter in het grootspoor. Dat begint ergens op te lijken.

Het blauw ingekleurde spoor is het enige stuk spoor dat later zichtbaar zal zijn.

LEVEL 5

Dit is het level waar het stadje met het regionale station komt. De naam van het station wordt Hbf Hedelheim. Het station heeft 6 sporen waarvan een kopspoor (spoor 1). De langste treinen die op dit station kunnen stoppen zijn bijvoorbeeld passagierstreinen met 7 moderne rijtuigen. Op het kopspoor is het maximum 4 rijtuigen. We zien hier ook één van de twee keerlussen die de baan rijk is, bereikbaar vanaf de sporen 4, 5 en 6 van Hbf Hedelheim. Verder nog een, niet zichtbaar, inhaalspoor aan de bovenzijde. Ook hier geldt: de blauw ingekleurde rails zijn zichtbaar.

LEVEL 6 en 7

Hier zien we de tweede keerlus (het spoor uiterst rechts van de wissel bovenaan naar de wissel onderin). Station Hasenwald bestaat uit 5 kopsporen, 3 langere en 2 hele korte. Het is zo ontworpen dat omloop vanuit 2 sporen mogelijk is. 

Verder loopt hier ook van boven naar beneden het lange en bochtige "Panorame-Strecke". Dit, uiteraard  zichtbare traject, is enkelsporig uitgevoerd, maar wordt in beide richtingen gereden. Ergens in het midden is de aftakking naar Bf Hasenwald. Er is een foutje in de tekening geslopen. Het traject sluit niet helemaal aan op de bochtwissel in het midden. Op de baan zullen we dat anders moeten doen 😉  

Opstelsporen voor lange treinen - deel 2

We hebben de opstelsporen van Level 4 afgemaakt. Alle rails ligt nu netjes vast op kurk en de bedrading is klaar. Ook vonden wij het nodig het schaduwstation te gaan pimpen. Het idee erachter is dat we later een inkijk maken in het schaduwstation van Level 4. De inspiratie voor dit idee kwam na één van onze bezoeken aan Miniatur Wunderland in Hamburg. Daar zagen ook een mooie inkijk onder de tafel van een schaduwstation, of een soort ondergronds station. Ik weet het niet meer precies. Hoe dan ook, het heeft ons op ideeën gebracht.

Het eerste deel van de opstelsporen vanaf de helix gezien heeft een achterwand gekregen van tegels. Na wat gezoek op internet vond ik een mooi patroon en deze heb ik op glad fotopapier uitgeprint zodat het een echte tegeluitstraling krijgt. Dat trucje met de printer had ik al eerder gedaan voor de binnenzijde van de tunnelportalen.

Ook de draadeinden zijn aangepakt. Deze zijn netjes bekleed met een kunststof buis. En voor de moeren heb ik passende doppen gevonden. En voila, het ziet er gelijk een stuk beter uit, het lijken nu betonnen pilaren. 

Het plafond van dit toekomstig "inkijk-schaduwstation" is zwart geverfd. Bedoeling is dat er ook verlichting in komt, maar dat is voor latere zorg. 

   

Berglandschap boven de helix (met luik) - deel 1

Na al het ruwbouwwerk en sporen leggen wordt het tijd om aan de scenery te beginnen. Niet dat de aanleg van sporen en aansluiten ervan al klaar is, maar wij (mijn zoon en ik) houden van wat afwisseling. Wij vinden het helemaal niet erg dat verschillende projecten door elkaar heen lopen of elkaar overlappen. De westzijde waar de helix staat is in feite klaar om afgebouwd te worden, dus dat wordt ons eerste landschap (scenery) project.

Bij mijn vorige baan (uit de periode 2006-2010) maakte ik het landschap (met name de bergen) van gaas, kranten en gips. Het gaf al het rijgeluid hard door, het werkte als een soort klankkast. Daar had ik toen snel spijt van en dus ga ik het nu heel anders doen. Hoofdbestanddeel van het landschap worden XPS platen, afgewerkt met gips. Belangrijke eis van dit gedeelte van de baan is, dat er een luik (of uitneembaar gedeelte) komt zodat ik er kan staan en in de toekomst overal nog bij kan.

Benodigdheden:

- Hout

- XPS Isolatieplaten (hardschuim)

- Pur (van de Action)

- Gips (Knauf MP75 of Roodband o.i.d.)

- Verf (allerlei natuurtinten)

- Scenery gras en flokken

- Bomen, etc

Maar het eerste werk bestaat uit het maken van een tunnelportaal voor het dubbelspoor van de helix. Onze keuze is gevallen op een tunnelportaal van Noch, artikelnummer 58020. Het is vervaardigd uit foam en ziet er wat ons betreft gelijk heel realistisch uit. Voor de binnenwand van het tunnelportaal is de printer aan het werk gezet. Een achtergrond met grijze stenen op twee A4-tjes voldoet.

Vervolgens heb ik uit restanten underlayment een paar ribben gezaagd. Hier komen de op maat gezaagde XPS platen op te liggen. De platen zijn 50mm dik en zeer stevig en kunnen behoorlijk wat gewicht dragen. Heel veel ribben zijn dus niet nodig. Het raam in het midden geeft al aan waar het uitneembare luik komt.

Hier nog een close-up van de binnenzijde van het tunnelportaal van Noch met de uitgeprinte stenen binnenwand. Deze zullen in de nabije toekomst nog een lichte verfbeurt krijgen met verdunde waterverf of met een poedertje zodat de kleur van de stenen meer gaan matchen met de kleur van het  portaal. Dit geldt uiteraard alleen voor het beginstuk, de rest ziet toch niemand...

Vervolgens wordt met PUR en stukken XPS foam het landschap grof gecreëerd. Er is ook een tweede (enkelspoor) tunnelportaal toegevoegd en we hebben van een strookje rest XPS een muur gemaakt en op kleur gebracht met verschillende kleuren verdunde waterverf. Qua kleurstelling heeft het Noch tunnelportaal als inspiratie gediend. Wel zo mooi.

Links een afbeelding van de muurtjes bij het enkelspoor. Let niet op de ballast, dat is er alleen voor kleurvergelijk snel een stukje neergelegd. Ik ben heel blij met de keuze van het XPS foam, Niet alleen een stevig materiaal om berglandschap mee vorm te geven, maar het is ook zeer makkelijk te verwerken, het is geluiddempend en als klap op de vuurpijl is het ook nog geschikt om er andere details mee te maken. Top!

Hbf Hedelheim - deel 2 (Perrons)

Onlangs is het spoor van Hbf Hedelheim verder uitgebreid. Er is een begin gemaakt met het ballasten van de rails en er is een begin gemaakt met de perrons te bouwen.

Voor het ballasten van de rails gebruiken wij de realistische ballast van Koemo. Daarover later meer.

Omdat ik graag perrons wilde hebben die mooi aansluiten bij langskomend en stoppende personentreinen ben ik verschillende rijtuigen gaan meten. Want alles moet er uiteraard wel langs kunnen zonder de perrons te raken. Ik kwam er achter dat de Fleischmann rijtuigen uit periode II met dubbele trappen over zo'n beetje de gehele lengte van het rijtuig de breedste doorgang vereisen. De uitkomst van de test is dat de perrons tussen de RocoLine rails exact 52mm breed mogen zijn. De hoogte hou ik op 12 a 13mm. Dat komt neer op 110cm hoogte in het grootbedrijf.

Benodigdheden materiaal:

• MDF 12mm.
• BisonTix lijm
• Dubbelzijdige tape
• Auhagen Bahnsteigkanten 13mm. (artikelnr. 41200)
• Betonkleur verf

Gereedschap:

• Hobbymes
• Cirkelzaag
• Frees
• Verf rollertje

Voor de afwerking van de perron-zijkanten heb ik heel het internet afgestruind. Alle bekende (en minder bekende) merken zijn de revue wel gepasseerd. Dat de keuze uiteindelijk op de Auhagen Bahnsteigkanten is gevallen, komt onder andere omdat het de juiste hoogte (13mm) heeft, het is buigzaam en dus flexibel te verwerken en het straalt het juiste tijdperk (IV) uit. Ik heb 5,5 meter perron. Dus ik heb 11 meter Bahnsteigkanten nodig. Dit komt neer op 7 verpakkingen. Met geluk heb ik het heel voordelig (half geld) via eBay kunnen kopen. 

De MDF heb ik in stroken gezaagd met behulp van een cirkelzaag met fijngetand zaagblad. Vervolgens ben ik er een paar keer met de handfrees langs gegaan. Zodanig, dat de Bahnsteigkanten mooi tegen de zijkanten van de reeds gezaagde MDF stroken vallen en precies passen. De Bahnsteigkanten heb ik met BisonTix aan de zijden van de MDF stroken gelijmd. Dat houdt goed op kunststof en MDF. De onderzijde heb ik overigens met dubbelzijdige tape bevestigd. Voordeel is dat het gelijk vastzit, het verschuift niet meer. En ik moest een heel klein beetje opvullen, dat probleem was dus ook gelijk getackeld met de dubbelzijdige tape. De manier van werken was als volgt: BisonTix op de zijden van de stroken verdeeld, de  dubbelzijdige tape aan de onderzijde van de MDF geplakt en vervolgens de Bahnsteigkanten in één beweging op de juiste plaatst gedrukt. Vervolgens een halfuurtje klemmen is wel noodzaak.

Speciaal voor dit project heb ik het frees-setje van dremel aangeschaft. De Dremel zelf had ik al. Het werkt wonderbaarlijk goed (met MDF...) en het resultaat is dan ook heel bevredigend. Het is een mooie uitbreiding van de Dremel gebleken. Die gaat de komende jaren vast nog wel een paar keer zijn nut bewijzen. Ik geloof dat het setje €40  kostte en het heeft voor honderden Euro's plezier opgeleverd. 😀

Nu is het slechts een kwestie van de Auhagen Bahnsteigkanten vast te lijmen op de MDF stroken en het de juiste betongrijze kleur geven. Ik heb dat met een smal verfrollertje gedaan, dan wordt het mooi egaal zonder strepen die je met een kwast snel krijgt. 

Het begin is er! Het voorlopige resultaat is onderstaand te zien. Let niet op de ballast, daar zijn we mee aan het testen en die moet nog eens bijgewerkt worden. Daarover later meer. 

 

 

Vitrinewand

Als je mooie spullen verzamelt is het uiteraard ook leuk om er naar te kunnen kijken. Een vitrine is uitermate geschikt om treinen in ten toon te stellen, al is het alleen voor mezelf :-)

In één van de kamers in ons huis is nog wel ruimte over om een mooie vitrinewand te maken. De kamer is smal en lang en heeft aan een zijde schuin dak. Het is de ruimte boven de oorspronkelijke inpandige garage, die al lang geen garage meer is, maar dat terzijde. In deze ruimte staan wel meer spullen opgeslagen voor de hobby. En een bijkomend voordeel van een vitrinewand is, dat je er spullen achter kunt zetten die gelijk uit het zicht zijn.

De uitgangspunten van de vitrinewand zijn de volgende:

- De vitrinewand gaat ongeveer de helft van de kamerlengte in beslag nemen. Dat komt neer op 280cm;

- De hoogte is 130cm;

- De vitrine krijgt 14 "etages";

- Ik wil de vitrine een moderne witte uitstraling geven;

- Te gebruiken materialen zijn hout, aluminium, glas, plexiglas. 

Op onderstaande foto heb ik de achterwand net klaar. Het raamwerk aan de achterzijde ben ik vergeten te fotograferen, maar de plaat waar we tegen aan kijken is 12mm multiplex. 

De stroken waar de treinen op komen te staan zijn van plexiglas. Ik heb deze op maat laten maken. De stroken zijn 275cm lang, 72mm breed en 6mm dik.

Ik ga deze plexiglasstroken klemmen tussen 12mm multiplex stroken die ik ook op maat hebben laten maken. Overigens, een standaard multiplex plaat voldeed niet, want die is slechts 244cm lang. Omdat ik de stroken uit één stuk wilde hebben, was ik aangewezen op een grotere plaat. Die zijn niet altijd verkrijgbaar bij de gemiddelde bouwmarkt en zijn ineens een stuk duurder. Maar dan heb je ook wat... De stroken zijn behandelt met krasbestendige lak van Flexa en vervolgens plak ik deze tegen de achterwand met de plexiglas stroken er tussen geklemd. Aan de kopse kanten ondersteun ik de plexiglas stroken ook met de 12mm strookjes.

Uiteindelijk is dit het resultaat van alle strookjes plakken en klemmen. Ik ben er heel tevreden mee. Deze methode werkte heel goed. Groot voordeel is dat ik nergens bevestigingsmateriaal zie. Het ziet er mooi clean uit zoals ik me dat van te voren had voorgesteld.

Wat nog rest, is de aluminium rail bevestigen en de drie glazen schuifdeuren, die ik op maat heb laten maken, monteren. Eindelijk kunnen de treinen er in! Onderstaand het eindresultaat.

Opstelsporen voor lange treinen - deel 1

Voor hele lange goederentreinen heb ik een paar opstelsporen nodig. Het betreft hier goederentreinen van 3,5 meter die niet zomaar opgesteld kunnen worden in het grote schaduwstation op Level 1. Daarom heb ik bij het ontwerpen van het baanplan hier rekening mee gehouden door een 2e schaduwstation in het baanplan op te nemen. Het schaduwstation L4 (gesitueerd op Level 4, vandaar de naam) loopt vanaf de Helix, onder station Hedelheim door en vervolgt zijn weg met een bocht naar rechts. Eigenlijk zijn het 2 doorgaande sporen met 2 opstelsporen, maar we noemen het voor het gemak een schaduwstation.

Het eerste deel van dit schaduwstation, vanaf de helix gezien, hangt met draadeinden onder de hoofdbaan. Zo behoudt ik vrije toegang tot het grote schaduwstation eronder. De rails is volgens de inmiddels beproefde methode bevestigd en de bedrading is ook gelijk gelegd. De rode draden zijn voor de plus-railstaaf van de rails en de oranje draden zijn voor de plus-railstaaf van de wissels. Ik heb ooit besloten om daar onderscheid in te maken, maar nodig is het niet. Tenslotte de grijze draden, deze zijn voor de massa aansluiting (min-railstaaf). 

Het deel wat rechts de hoek om gaat hangt niet aan de tafel erboven. De rails ligt gewoon op de tafel. De tafel aan deze zijde van de baan is één level (75mm) lager gemaakt dan de tafel aan de andere zijde waar Hbf Hedelheim gebouwd gaat worden. Op onderstaande foto is de opbouw van de modeltreinbaan goed te zien.

Helemaal onderin is het schaduwstation te zien. In mijn baanplanontwerp noem ik dat Level 1. Helemaal linksboven is nog net een stuk plaat van Level 5 te zien. Hier komt het stadje Hedelheim met het 6-sporig station. En dan tenslotte op de voorgrond de tafel met de inhaalsporen van level 4.

Terugmelddecoder BMD16N-SD

De detectie en het terugmelden van treinen aan de centrale wordt op de Hasenwald modelbaan verzorgd door de BMD16N-SD modules. De printplaten van deze zelfbouw modules zijn te koop op de website van Huub Maaskant. Ik heb een tiental prints aangeschaft en bij Reichelt de componenten gekocht. Vervolgens is het een kwestie van alle componenten netjes volgens de duidelijke gebruiksaanwijzing op de juiste plek solderen. Het blijken zeer betrouwbare decoders te zijn voor een schappelijke prijs.

Onderstaand een aantal kenmerken van de BMD16N-SD. Voor uitgebreide info kan je de website van Huub Maaskant bezoeken.
- Deze modules zijn speciaal ontwikkeld voor het 2-rail systeem;
- Geschikt voor schaal Z tot en met schaal 0;
- Elke decoder heeft 16 aansluitingen;
- Ze zijn koppelbaar;
- Compatible met de s88-N standaard en andere s88-N apparatuur.

Dit is de voor-en achterzijde van de kale printplaat. Rechts de benodigde componenten en aantallen PER PRINTPLAAT die ik bij Reichelt heb besteld.

Er is in de tussentijd al heel wat rails gelegd. Denk daarbij aan het schaduwstation, de helix en station Hbf Hedelheim. Alle railsecties (minimaal één, maar meestal 3 per blok) moeten aangesloten worden op de terugmeldmodules. Dat levert al snel een kluwen draden op die in goede banen geleid moet worden.

Het is raadzaam eenduidige kleuren te gebruiken.

• Rood: Van de plus railstaaf naar de terugmelder;
• Oranje: Van de plus railstaaf van wissel(straten) naar terugmelder;
• Grijs: van de min-railstaaf naar de min aansluiting van de booster/trafo. De Hasenwald baan maakt gebruik van het "Common Ground" principe (Uhlenbrock Intellibox II), dus alle grijze min-draden kunnen aan elkaar geknoopt worden;
• Bruin/zwart,beige: Dit zijn de aansluitdraden van de wissels naar de wisseldecoders (waarover in een latere post meer).

Aan de voorzijde ziet het netjes afgemonteerd er zo uit:

Hbf Hedelheim - deel 1 (kurk onderlaag)

Daar waar de helix ophoudt, begint in feite het sporenplan aan de westzijde van Hbf Hedelheim. Eerst de beproefde geluidsisolatie in de vorm van 4mm kurk op het underlayment plakken met behulp van Tesa dubbelzijdige vloerbedekking tape en vervolgens de RocoLine 2.1 rails uitleggen volgens het masterplan.

Van rechts naar links spoor 1 tot en met spoor 6. Tussen spoor 1 en spoor 2 komt  een perron. Ook tussen de sporen 3 en 4 en tussen sporen 5 en 6 komen perrons. In totaal dus drie.

Note 1: Ik zie op de foto wissels met de standaard Roco  elektrische aandrijvingen. Ik heb deze inmiddels zo veel mogelijk vervangen door aandrijvingen van MTB. Deze worden onder de tafel gemonteerd en zijn onzichtbaar. Alleen daar waar het echt niet kan, omdat de wissels net boven de helix liggen bijvoorbeeld, en er geen plaats is voor de ondervloer aandrijvingen van MTB, heb ik wel gebruik gemaakt van de Roco elektrische wisselaandrijvingen.

Note 2: De driegwegwissel heb ik daar neergelegd omdat ik wellicht in de toekomst een draaischijf wil opnemen in het baanplan. Vandaar alvast de mogelijkheid met deze aftakking (die dus nog helemaal niet in het baanplan ontwerp voorkwam).

De helix is af!

Het laatste deel van de helix is klaar. De binnenbocht gaat helemaal tot boven en zal rechtstreeks aangesloten zijn op de westkant van Hbf Hedelheim. Vanuit dit station kunnen treinen rechtstreeks de helix in naar het schaduwstation. Op onderstaande foto is ook de kruiswissel te zien die ten westen van het station ligt. De buitenbocht van deze helix komt dus niet van het schaduwstation af. Want deze is een level lager reeds afgetakt. Onder de foto daarover meer.

Op onderstaande foto zien we de buitenbocht aftakken. Deze gaat via een omweg naar de oostkant van Hbf Hedelheim om via het station via de binnenbocht van de helix weer naar het schaduwstation af te dalen. 

Inkijkje dwars door de helix

Helix: Level 2 van 3

Na een succesvol begin van de helix in december, werd het tijd om de helix een level uit te breiden. Zoals eerder aangegeven zorg ik er ook gelijk voor dat de bedrading klopt. Later kom ik er niet meer zo makkelijk bij...